12 chiến công của anh hùng Heracles

0 76

Heracles (hay Hercules) có thể coi là nhân vật anh hùng tiêu biểu và nổi tiếng nhất trong thần thoại Hy Lạp. Anh ta trở thành hình mẫu lý tưởng của một người hùng, một chiến binh trong mắt dân chúng cũng như các vị thần Olympus.

Những câu chuyện về huyền thoại này được lưu truyền trong dân gian và trở thành nguồn cảm hứng của vô số tác phẩm nghệ thuật trong mọi lĩnh vực. Nhắc đến thần thoại Hy Lạp, người ta có thể quên tên một số vị thần, nhưng chắc chắn không thể không nhớ đến cái tên mang theo cả “vinh quang của thần Hera” này.

Giống như hầu hết những anh hùng trong thần thoại Hy Lạp, Heracles là con rơi của thần Zeus với một phụ nữ trần gian tên Alcmene, vợ của Amphytrion – tướng quân thành Thebes.

Alcmene hạ sinh Heracles

Một đêm, thần Zeus bế đứa bé lên Olympus và lén đặt nó vào lòng Hera để bú trộm sữa của bà. Khi Hera sực tỉnh giấc và đẩy đứa bé ra thì nó đã uống no sữa. Người ta nói rằng, khi đẩy đứa bé ra, những tia sữa của Hera văng tung tóe và tạo thành sông Ngân Hà.

Heracles bú trộm sữa của Hera

Nhờ bú sữa của Hera, đứa bé trở nên bất tử. Thần Zeus đã đặt tên nó là Heracles – có nghĩa là “vinh quang của Hera”.

Tuy vậy, Hera lại rất căm ghét Heracles. Bà sai hai con rắn xuống mổ chết Heracles nhưng thật ngạc nhiên là đứa bé sơ sinh đó lại có thể bóp chết 2 con rắn.

Ngay từ nhỏ, Heracles đã bộc lộ sức mạnh phi thường. Lớn lên, cậu được học đủ các bộ môn chiến đấu, đánh kiếm, cưỡi ngựa, bắn cung… và được đào tạo bởi Chiron – một nhân mã uyên bác – thầy dạy của các anh hùng.

Heracles đã lập nhiều chiến công nổi tiếng như tiêu diệt con sư tử hung dữ ở Chiteron, hay giúp quân lính Thebes đánh đuổi quân địch. Vì thế, chàng được vua Thebes gả con gái cho. Hai người có con và sống hạnh phúc với nhau. Thế nhưng thần Hera, vẫn đem lòng thù ghét Heracles, đã khiến chàng nổi cơn điên loạn và giết chết vợ con.

Heracles hối hận và cầu xin thần Apollo chỉ cho cách tẩy trừ tội lỗi của mình. Thần Apollo phán rằng Heracles phải đến làm nô lệ cho vua Eurystheus xứ Tyrins trong 12 năm và thực hiện đủ 12 kỳ công để chuộc lại lỗi lầm.

Kỳ công thứ nhất: Con sư tử Nemean

Nemean là con sư tử mình đồng da sắt. Mọi vũ khí mà Heracles đâm vào nó đều vô dụng. Chàng phải dùng chùy và tay không để đập chết con quái vật. Sau đó, Heracles dùng móng vuốt của con sư tử để lột da nó, dùng bộ da cứng cáp đó làm áo giáp và lấy đầu nó làm mũ đội.

Kỳ công thứ hai: Con rắn Hydra

Lúc này, Hydra đang tác oai tác quái khắp vùng Argolis. Heracles tìm đến đầm lầy Lerna, nơi sinh sống của con quái vật để tiêu diệt nó. Lợi thế thuộc về con quá vật khi mà con quái vật dường như bật tử. Mỗi lần Heracles chặt đứt một đầu của Hydra thì những đầu khác lại mọc ra. May mắn, nhờ có sự trợ giúp của người cháu Iolaus, dùng đuốc đốt cháy những vết chém của Heracles khiến Hydra không thể mọc lại đầu được nữa. Nhờ thế chàng chặt được cái đầu chính của con quái vật và chôn đầu nó xuống dưới một tảng đá khổng lồ hình đầu chó mà tương truyền đó là cách khiến Hydra không thể hồi phục được nữa.

Heracles nhúng những mũi tên của mình vào máu của Hydra. Chúng trở thành những mũi tên tẩm độc có thể giết người ngay tức khắc.

Kỳ công thứ ba: Con nai ở Cerynaea.

Đây là con nai với đôi gạc bằng vàng, sống trên núi Cerynaea, thú nuôi của nữ thần Artemis.

Chiến công thứ ba của Heracles là bắt sống con hươu cái sống trong rừng Oinoe ở Cerynitia. Nó là thú cưng linh thiêng của Artemis, món quà của tiên nữ pleiad Taygete tặng cho nữ thần vì đã giúp nàng thoát khỏi sự theo đuổi của thần Zeus. Con hươu này đặc biệt ở chỗ có cặp sừng bằng vàng và bốn móng bằng đồng.

Heracles phải dựa vào ánh sáng phát ra từ chiếc sừng của con vật để đuổi theo. Chàng buộc lòng chạy bộ rong ruổi theo con hươu suốt một năm trời đi khắp Hy Lạp, từ Thrace, Istria cho đến Hyperboreans. Cuối cùng, người anh hùng nghĩ ra cách đặt bẫy/bắn tên làm cho con hươu bị thương mới tóm được. Tên vua Eurystheus từng chắc mẩm rằng hành động báng bổ này sẽ khiến nữ thần nổi giận và trừng phạt Heracles.

Thế nhưng, trên đường mang con hươu về, Heracles đã gặp hai vị thần Apollo và Artemis để cầu xin tha thứ. Chàng kể lại rằng đây chỉ là yêu cầu trong thử thách chuộc tội, đồng thời hứa sẽ trả con vật về rừng ngay khi hoàn thành thử thách. Artemis đồng ý nên âm mưu của Eurystheus bất thành.

Chưa dừng lại ở đó, để phá lời hứa của Heracles với nữ thần, Eurystheus yêu cầu chàng phải giao nộp con hươu vào kho tàng của mình. Người anh hùng giả vờ đồng ý nhưng đưa ra điều kiện Eurystheus phải tự mình đến đem con vật đi. Tên vua ngây thơ đồng ý. Và ngay thời điểm hắn vừa định chạm vào con vật, Heracles đã thả tay ra để con hươu thần chạy vọt đi mất.

Sau hành động này, nữ thần Artemis rất tức giận, nhưng Heracles đã khéo léo đẩy hết tội lỗi sang cho vua Eurystheus, người đã ra lệnh cho chàng đi bắt con nai. Nữ thần Artemis đã ban cho cho Heracles một cây gậy 7 màu.

Kỳ công thứ tư: Con lợn rừng ở Erymanthus

Chiến công thứ tư của Heracles là bắt sống con lợn rừng trên núi Erymanthus, phía bắc Arcadia, theo yêu cầu của vua Eurystheus.

Thế nhưng, Eurystheus là một kẻ hèn nhát nên vừa thấy con quái vật đã sợ hãi trốn vào một cái chum đồng khổng lồ. Kể từ đó, hắn cũng yêu cầu người anh hùng từ nay về sau phải trình diện ‘chiến lợi phẩm’ bên ngoài cổng thành Tiryns.

Đây là con lợn rừng khổng lồ rất hung dữ và Heracles được ra lệnh phải bắt sống nó. Chàng lần theo dấu vết và bắt sống được nó trên đỉnh núi Erymanthus bằng cách lùa con quái vật vào bãi tuyết rồi tóm chặt lấy nó.

Chiến lợi phẩm của Heracles sau kỳ công này là một cây chùy làm bằng sấm sét.

Kỳ công thứ năm: Chuồng ngựa của Augeas

Chiến công thứ năm của Heracles, vua Eurystheus dành cho chàng một công việc “sỉ nhục” nhất với một người anh hùng: dọn chuồng bò khổng lồ của vua Augeas chỉ trong một ngày!

Đàn gia súc 3,000 con của Augeas được cho là khỏe mạnh và bất tử. Chúng không được chăm sóc sạch sẽ trong suốt 30 năm qua, và phân của chúng chất đầy trong chuồng khiến cho mọi người đều cảm thấy kinh khủng, không dám bước vào.

Người anh hùng đã đến thỏa thuận với vua Augeas để nhận “tiền công dọn dẹp” là 1/10 đàn gia súc. Nhà vua không ngần ngại đồng ý vì nghĩ rằng đây là việc bất khả thi.

Sau đó, Heracles đã nảy ra sáng kiến đào đất để chuyển hướng hai dòng sông Alpheus và Peneus đi ngang qua và dọn sạch mọi thứ bẩn thỉu trong chuồng bò này chỉ trong một ngày.

Thế nhưng, sau khi công việc hoàn thành, Augeas lại trở mặt không trả tiền công vì cho rằng Heracles làm việc này theo mệnh lệnh của Eurystheus. Cùng lúc đó, Eurystheus cũng thông báo rằng công việc này không được tính vào chiến công của Heracles vì người anh hùng đã… või vĩnh tiền công và nước sông mới là “người” dọn dẹp chuồng bò chứ không phải đích thân chàng. Vì vậy, chàng phải làm bù thêm một thử thách khác. 

Kỳ công thứ sáu: Đàn chim ở hồ Stymphalian

Chiến công thứ sáu của người anh hùng bán thần là tiêu diệt bầy chim dữ ở hồ Stymphalia, vùng Arcadia. Chúng là bầy chim ăn thịt người của thần chiến tranh Ares, với chiếc mỏ bằng đồng và bộ lông kim loại sắc bén phóng ra để tiêu diệt nạn nhân.

Thân hình nặng nề không cho phép Heracles tiến sâu trong vùng đầm lầy. Vì vậy nữ thần Athena đã nhờ thần Hephaestus làm cho chàng một chiếc trống lắc đặc biệt. Từ bên ngoài hồ Stymphalia, nó phát ra âm thanh rất lớn khiến bầy chim xáo xác bay ra khỏi nơi cư ngụ, tạo điều kiện thuận lợi cho Heracles bắn chết từng con một. (Lúc này, những mũi tên của Heracles đã tẩm máu độc của mãng xà Hydra nên có thể giết chết bất kỳ sinh vật nào, kể cả các vị thần bất tử).

Vài sự thật thú vị:

– Chiếc trống lắc của Heracles có tên là krotala, cấu trúc tương tự như song loan (castanets), một nhạc cụ cổ xưa thuộc bộ gõ.

– Một vài con chim hồ Stymphalia còn sống sót, thoát khỏi mũi tên độc của Heracles, bay đến sống trên đảo Aretias tại biển Euxine. Sau này, những người anh hùng Argonaut trong hành trình của mình đã một lần nữa gặp lại chúng.

– Bầy chim này được đưa lên trời thành hai chòm sao Aquila và Cygnus, nằm hai bên của chòm sao Sagitta (mũi tên của Heracles).

Kỳ công thứ bảy: Con bò mộng ở Crete

Đây là con bò đã ân ái cũng hoàng hậu Pasiphae, vợ của vua Minos, để sinh ra quái vật Minotaur. Sau sự kiện đó, nó còn hung hăng tàn phá vườn tược và hoa màu trên khắp hòn đảo. Vì vậy, tất nhiên vua Minos rất muốn loại trừ con bò này và sẵn lòng cho phép người anh hùng thực hiện thử thách.

Heracles không tốn nhiều sức lực để bắt sống nó và đưa lên thuyền trở về Tiryns.

Kỳ công thứ tám: Đàn ngựa cái của Diomedes

Chiến công thứ tám của Heracles là bắt sống đàn ngựa đực hung hãn của tên vua khổng lồ Diomedes xứ Thrace. Sự nguy hiểm của đàn ngựa này xuất phát từ việc chúng được nuôi bằng thịt người.

Ban đầu, Heracles không hề biết về sự hoang dại của đàn ngựa. Chàng gửi người bạn thân Abderus đến chuồng ngựa trong khi mình đến gặp Diomedes. Sau khi phát hiện Abderus bị chính lũ ngựa ăn thịt, người anh hùng vô cùng tức giận và ném luôn tên vua ác độc vào chuồng chịu chung số phận.

Với sức mạnh của mình, Heracles dễ dàng “rọ mõm” đàn ngựa hung dữ để đem về Mycenae. Dĩ nhiên một tên vua bạc nhược như Eurystheus chẳng biết làm gì với đàn ngựa nguy hiểm này, hắn đành hiến tế lên nữ thần Hera. Cũng có tài liệu nói rằng hiến tế lên Zeus, nhưng vị thần tối cao từ chối phẩm vật này, thậm chí còn để chúng bị sói, gấu, sư tử xâu xé đến chết.

Kỳ công thứ chín: Đai lưng của Hyppolyte

Theo yêu cầu của công chúa Admete – con gái Eurystheus, nhiệm vụ thứ chín của Heracles là đoạt được chiến thắt lưng của nữ hoàng tộc Amazon, Hippolyta, vốn là con gái của thần chiến tranh Ares.

Sự việc vốn rất thuận lợi khi nữ hoàng Hippolyta vì ngưỡng mộ những chiến công của Heracles nên sẵn lòng trao tặng cho người anh hùng chiếc thắt lưng của mình. Heracles thậm chí còn mời nữ hoàng Amazon lên thuyền của mình dùng bữa.

Thế nhưng nữ thần Hera không để yên như vậy. Bà cải trang thành một thành viên trong tộc Amazon, lan truyền thông tin rằng Heracles thật ra chỉ muốn bắt nữ hoàng của bọn họ đi.

Tin lời, những nữ chiến binh đã cưỡi ngựa xông đến thuyền của Heracles khiêu chiến khiến chàng hiểu lầm rằng Hippolyta chỉ đang lừa gạt mình chứ không thật lòng muốn trao tặng báu vật. Vì vậy, chàng giết nàng rồi tước đoạt chiếc thắt lưng, đánh trả các chiến binh trước khi giong thuyền trở về. 

Kỳ công thứ mười: Đàn bò đỏ Geryon

Thử thách thứ mười mà Eurystheus giao cho người anh hùng Heracles là chiếm đoạt bầy gia súc của tên khổng lồ ba đầu Geryon, vốn sống trên hòn đảo Erytheia xa về phía tây thế giới.

Khi đến nơi, chàng hạ gục con chó hai đầu Orthus của Geryon chỉ với một cú đánh bằng chùy gỗ olive. Eurytion, gã chăn gia súc, cũng bị hạ gục theo cách tương tự.

Nghe báo động, tên khổng lồ Geryon chạy đến, ba đầu của hắn đều được vũ trang và khiên giáp đầy đủ. Hắn tấn công người anh hùng ở bờ sông Anthemus, nhưng cuối cùng vẫn bị tiêu diệt bằng mũi tên độc của chàng xuyên qua trán.

Dĩ nhiên, tên vua Eurystheus vô dụng chẳng biết xử lý đàn gia súc này như thế nào ngoài việc dâng tế chúng cho nữ thần Hera. 

Kỳ công thứ mười một: Những quả táo vàng của Hesperides

Sau khi Heracles hoàn thành mười kỳ công để chuộc tội như thỏa thuận ban đầu, vua Eurystheus cho rằng chiến công thứ hai và thứ năm không được tính vì lần đầu có sự trợ giúp của Iolaus, lần sau vì Heracles đã đòi tiền công (hoặc chàng không làm mà con sông đã làm việc dọn dẹp chuồng ngựa).

Vì vậy, hắn ra thử thách tiếp theo cho người anh hùng bán thần phải lấy được quả táo từ khu vườn của những nàng tiên Hesperides.

Hesperides là tên gọi chung của ba nàng tiên nữ trông coi vườn táo vàng của nữ thần Hera. Vườn táo nằm trong một khu rừng nhỏ, được bao bọc xung quanh bởi tường thành cao và được con rồng Ladon canh gác.

Trên đường thực hiện chiến công thứ 11, Heracles đi ngang qua núi Caucasus – nơi thần Prometheus bị trói và chịu sự trừng phạt bị đại bàng ăn gan mỗi ngày.

Vừa đúng lúc con chim đến thực hiện công việc, chàng đã giết chết con vật và giải phóng cho vị thần Titan có ơn với loài người. Theo truyện kể, Prometheus đã chịu hình phạt này 30 năm cho đến khi được Heracles giải cứu.

Để cảm tạ công lao của người anh hùng, thần Titan đã hướng dẫn và lập mưu cho chàng nhờ vị thần chống trời Atlas lấy quả táo vàng hộ mình.

Có nhiều dị bản khác nhau về việc làm thế nào Heracles biết được nơi ở của các Hesperides. Nhưng khi đến được đó, chàng không có cách nào trộm được quả táo quý giá. Vì vậy, người anh hùng đến gặp titan Atlas, cha của các Hesperides, nhờ ông ta lấy táo giúp. Đổi lại, chàng sẽ cõng thế giới trên vai thay cho Atlas một lúc.

Khi trở lại, Atlas nảy sinh ý định để Heracles thay ông ta gánh trái đất vĩnh viễn. Nhưng chàng đã nhanh trí nói rằng mình đồng ý thế chỗ nhưng cần nâng phụ một lát trong khi chàng chỉnh sửa lại áo choàng sư tử cho đỡ đau vai. Atlas ngây thơ nghe theo, và thế là người anh hùng bán thần ung dung cầm chiến lợi phẩm trở về. 

Kỳ công thứ mười hai: Con chó Cerberus

Thử thách cuối cùng dành cho Heracles là bắt sống được Cerberus, con chó ngao ba đầu canh giữ cổng Địa ngục. Vua Eurystheus chỉ nghĩ đơn giản rằng người em họ hàng của mình không thể xuống Địa ngục nếu không chết.

Trước tiên, chàng đến Eleusis để thực hiện những nghi thức huyền bí nhằm mục đích thanh tẩy cơ thể, rửa sạch tội lỗi trước khi xuống Địa ngục. Những nghi thức này được thực hiện bởi Eumolpus, một trong những thầy tế đầu tiên phụng sự nữ thần Demeter và cũng là người sáng lập ra nghi thức này. Một tài liệu khác viết rằng đích thân nữ thần Demeter đứng ra rửa tội cho Heracles. Nhưng cũng có tài liệu cho rằng Heracles đến Athens và người rửa tội cho chàng là Musaeus, con của Orpheus.

Sau đó, người anh hùng đến mũi đất Tainaron ở Laconia, nơi có đường dẫn xuống Địa ngục. Tại đây, Heracles được thần Hermes và nữ thần Athena giúp sức, dẫn đường và giúp chàng tránh khỏi những linh hồn lang thang. Heracles đã gặp linh hồn của người anh hùng Meleager và nữ quỷ Medusa.

Trong nhiệm vụ cuối cùng của mình, Heracles phải xuống địa ngục bắt con chó ba đầu Cerberus của thần Hades mà không được sử dụng bất kì vũ khí nào hỗ trợ.

Tuy vậy, chẳng cần đến vũ khí, nhờ bộ áo giáp bằng da con sư tử Nemean, Heracles không sợ những chiếc răng nanh của Cerberus, chàng dễ dàng dùng sức mạnh của mình để bắt sống Cerberus.

Sau chiến công, chàng thả Cerberus về lại địa ngục nhưng có truyện kể rằng con chó đã tự tử vì căm giận Heracles.

Vậy là kết thúc 12 kỳ công của Heracles, cũng là kết thúc 12 năm nô lệ của chàng. Heracles được tự do và còn lập nhiều kỳ công khác nữa. Đáng tiếc thay, chàng lại chết bởi chính những mũi tên tẩm độc của mình, bởi vợ chàng – nàng Deianira tưởng rằng chất độc đó là thứ bùa yêu giúp giữ chân chồng.

Sau khi Heracles chết, thần Zeus biến chàng thành bất tử, đưa chàng lên Olympus sống đứng cùng hàng ngũ các vị thần. 

Phiên bản điện ảnh năm 2014 cũng có tái hiện 1 số chiến công của Heracles.

Nguồn Thư viện Ảnh Thần thoại Hy Lạp
Bình luận
Loading...